İlk antik harita çalışması

Mal bulanındır

KURT KIŞI GEÇİRİR AMA YEDİĞİ AYAZI ASLA UNUTMAZ
Βασιλιάς
Katılım
5 Ağu 2020
Mesajlar
4,337
Beğeni
18,889
Konum
Yaşamın Olduğu Heryer
Tarihin En Eski Haritası


İngiliz arkeolog James Mellaart, 1958 yılında Konya Ovası yüzey araştırması sırasında Çumra Ovası'nı sulayan Çarşamba Çayı'nın kıyısına kurulmuş yan yana iki höyük keşfeder: Çatalhöyük

Ve üç yıl sonra 1961’de, İngiliz Arkeoloji Enstitüsü'nün desteğiyle kazılara başlar. İki höyükten doğudakinin Neolitik Çağ'da; batıdakinin ise Kalkolitik Çağ'da iskan gördüğü anlaşılır. Kazılar Neolitik Çağ’a ait Doğu Höyüğü’nde yoğunlaşır. Yukarıdan aşağıya 0 ve XII olmak üzere 14 yapı katı/tabaka saptanır. Çatalhöyük'teki yerleşimin, yani şehirciliğin en iyi bilinen dönemi 7. ve 11. katlardadır. Dörtgen planda, kerpiç, ağaç ve kamıştan inşa edilmiş evlerin duvarları birbirine bitişiktir. Ortak duvar bulunmayan Çatalhöyük evlerinin her birinin kendi dört duvarı vardır. Yerleşim, bugün bizim bitişik nizam dediğimiz bir planlamayla her yöne doğru genişlediğinden sokaklara yer kalmamış ve evler arası ulaşım, düz damlar üzerinden sağlanmıştır. Kenti koruyan bir savunma duvarına rastlanmaması Çatalhöyüklülerin düşmanları olmadığını göstermektedir. Oysa M.Ö. 10. bin-9. bin yıla tarihlenen Batı Şeria’daki Jericho kentinde sur bulunmaktaydı.



Kerpiç tuğlaların luminesans yöntemiyle tarihlenmesinin yanı sıra buluntuların 14C yöntemiyle yapılan tarihlendirilmesinden Çatalhöyük’ün, MÖ 7.020±50 ve MÖ 6.500±100 tarihleri arasında 8.000-10.000 insanın yaşamış olduğu büyük bir kentsel yerleşim yeri olduğu anlaşılmıştır.

tumblr_inline_p8mkmryVq01r0nx58_500.jpgtumblr_inline_p8mkmsTv5y1r0nx58_500.jpgtumblr_inline_p8mkmr4eXz1r0nx58_500.jpgtumblr_inline_p8mkmvq4EY1r0nx58_500.jpgtumblr_inline_p8mkmvMoFi1r0nx58_500.jpg

1963 yılındaki kazılarda, tapınak olduğu anlaşılan bir bölümün kuzey ve doğu duvarlarında, Çatalhöyük’e ait bir harita ortaya çıkartılmıştır. Haritanın büyük bölümü (yaklaşık üçte ikisi) kutsal yerin uzun kenarını oluşturan kuzey duvarına, kalan bölümü (yaklaşık üçte biri) ise kısa kenarı oluşturan doğu duvarına resmedilmiştir. Harita 1-1,5 cm. kalınlığında, perdahlanmış duvar sıvası üzerine yapılmıştır. Haritanın uzunluğu 3 metre, yüksekliği ise 0,9 metredir.



Günümüzden yaklaşık olarak 8.200 yıl öncesine tarihlenen (14C yöntemi ile saptanan yaşı M.Ö. 6200 ± 97) ve Çatalhöyük’ün kuş bakışı planını gösteren bu duvar resmi dünyanın bilinen ilk haritasıdır. Haritanın en şaşırtıcı özelliği 140 km. uzaktaki volkanik Hasan Dağı’nın, sahip olduğu iki krateri ile lav püskürürken tasvir edilmesidir.



Waikato ve Hacettepe Üniversitelerinin ortaklaşa yaptığı bir çalışmada haritanın yapıldığı dönemde volkanik bir patlamanın olup olmadığı araştırılmıştır. Hasan Dağı'nın zirvesinden alınan andezitik pumis (ponzataşı, bir çeşit volkanik kaya) örneklerini tarihlendiren ekip, günümüzden 6960±640 yıl önce gerçekleşmiş bir patlama olduğunu tespit etmiştir. Bu tarih haritayla denklik içindedir.

Ancak Cambridge Üniversitesi’nden arkeolog Stephanie Meece, Anadolu’yu herhalde fazla hafife almış olacak ki, yanardağ olarak yorumlanan şeklin bir leopar ve kuş bakışı ev görüntülerinin de dekoratif duvar süsleri olduğunu öne sürüp Çatalhöyük sakinlerinin bir harita çizmek için çok çok erken bir dönemde yaşadıklarını belirtmektedir.



Harita, Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi'nde sergilenmekte ve Anadolu’nun insanlık tarihindeki o muazzam yerini türünün bilinen ilk örneği olarak gözler önüne sermektedir.
 
Üst